Istog

Istogu i përket Podgurit, një peizazh vendbanimesh i dokumentuar në burime mesjetare dhe defterë osmanë. Kapitulli historik e paraqet këtë si trevë rurale ku bujqësia, blegtoria dhe shkëmbimi formësonin jetën e fshatrave, ndërsa rrugët i lidhnin bashkësitë me Dukagjinin më të gjerë. Regjistrat e shkruar të fundit të shekullit XV ruajnë disa vendbanime në hapësirën e komunës së sotme, duke i dhënë trevës thellësi të dokumentuar.

Lëvizjet e popullsisë e ndryshuan më vonë këtë mjedis. Familje muhaxhire u vendosën në fshatra si Veriqi, Rakoshi, Prigoda dhe Zallçi pas dëbimit të viteve 1877–78. Treva shfaqet edhe në veprimtarinë politike shqiptare: në Istog pati përleshje të armatosur më 1893 gjatë kryengritjes së udhëhequr nga Haxhi Zeka, ndërsa përfaqësues vendorë morën pjesë në Kuvendin e Pejës më 1897. Këto shënime e lidhin historinë e Istogut me peizazhin bujqësor, rivendosjen dhe mobilizimin politik.