Gracka e Vjetër, e trajtuar në vëllim si Graca (Gracka), shtrihet rreth 4 km në jugperëndim të Lipjanit dhe është vendbanim fushor i tipit të grumbulluar. Banimi i dokumentuar në këtë zonë gjurmohet së paku nga fundi i shekullit XVII. Pas vitit 1864 këtu u vendosën familje çerkeze, të cilat më vonë u larguan drejt Turqisë; pas dëbimeve të vitit 1877–78 erdhën familje muhaxhire shqiptare nga rrethina e Leskocit.
Një nga kapitujt më të rëndë të historisë së fshatit lidhet me vitin 1912. Dokumentimi arkivor për vitin 1912 përshkruan djegien e vendbanimit dhe vrasjen e dhjetëra banorëve shqiptarë, me rreth 46 viktima të përmendura.
Në vitin 1999 në fshat kishte 12 shtëpi shqiptare dhe rreth 80 shtëpi serbe e malazeze. Gjatë sulmeve u dogjën tri shtëpi shqiptare dhe u vra një banor i moshuar.
Burimi
Burimi dhe leximi i mëtejshëm
Burimi kryesor: Prof. Dr. Jusuf Osmani, Vendbanimet e Kosovës 5 — Lypjani, Prishtinë, 2003.
Hyrja në burim: GRACA (Gracka)
Kjo faqe paraqet një përmbledhje të përzgjedhur nga studimi i botuar për vendbanimin. Për referencat e plota arkivore, historitë familjare, mikrotoponimet dhe trajtimin e plotë, konsultoni vëllimin origjinal.