Gjilan

Historia e Gjilanit i ka rrënjët në Anamoravë, një hapësirë ku modelet e vendbanimit, toka e punueshme dhe rrugët kanë qenë prej kohësh të lidhura ngushtë. Vështrimi komunal e vendos zonën në kontekstin dardan dhe shënon dëshmi të vendbanimit të periudhës romake si pjesë të shtresës së saj më të hershme historike. Këto shtresa tregojnë se lokaliteti i përket një modeli të vazhdueshëm banimi në Kosovën lindore, jo një momenti të vetëm të formimit urban. Anamorava krijonte kuadrin gjeografik në të cilin bashkësitë shfrytëzonin rrugët e luginës dhe tokën bujqësore në periudha të ndryshme.

Regjistrat e periudhës osmane i japin këtij peizazhi një dimension të shkruar, duke e dokumentuar hapësirën e Anamoravës brenda botës administrative dhe të vendbanimeve të asaj kohe. Në shekullin XIX, ardhja e familjeve muhaxhire solli një ndryshim tjetër në historinë e popullsisë së trevës më të gjerë të Gjilanit. Vendosja e tyre ishte pjesë e një lëvizjeje më të gjerë të familjeve të dëbuara që rindërtuan jetën e bashkësisë në Kosovë. Të marra së bashku, konteksti dardan e romak, shënimet e periudhës osmane dhe vendosja e muhaxhirëve tregojnë një lokalitet të formësuar nga vazhdimësia dhe lëvizja. Karakteri historik i Gjilanit del nga ky ndërveprim ndërmjet peizazhit të vendbanimeve, kornizave politike në ndryshim dhe njerëzve që krijuan shtëpi të reja në Anamoravë.